lip
28
Sklep Caissa
Autor bloga
Archiwum kategorii ‘Sylwetki’
cze
30
Był mistrzem krajowym i trzykrotnym mistrzem Warszawy w szachach. Do historii przeszedł jednak jako poeta, publicysta i krytyk systemu komunistycznego. Całe swoje życie walczył o prawdę! Był wrogiem ideologii, którą głosiły ówczesne władze PRL i jej poplecznicy pod ogólnym hasłem „Wszystko jest super”!
Był autorem prześmiewczych poematów komicznych, w których z wdziękiem wyszydzał rządzących w PRL prominentnych działaczy PZPR-u. W 1964 napisał sztukę Cisi i gęgacze, czyli bal u prezydenta, opera w trzech aktach z uwerturą i finałem – utwór będący pamfletem przeciwko rządom Władysława Gomułki, którego nazwał w tym utworze Gnomem, a także satyrą na ówczesne postawy inteligencji. W styczniu 1967 został aresztowany i w 1968 skazany na trzy lata więzienia „za rozpowszechnianie informacji szkodliwych dla interesów państwa”. W czasie wydarzeń marca 1968 Szpotański stał się ulubionym celem niewybrednych ataków I sekretarza. Gomułka nazwał poetę „człowiekiem o moralności alfonsa”, a jego utwór – „reakcyjnym paszkwilem, ziejącym sadystycznym jadem nienawiści do naszej partii”.
„Walczących z komunizmem” było wielu. Specjalnie wziąłem tę frazę w cudzysłów, gdyż gdyby dokładnie przeanalizować działalność tzw. „legend opozycji”, to okazałoby się, że nie mają oni nic przeciwko komunizmowi czy socjalizmowi (czym się różni komunizm od socjalizmu – zapytał wnuczek dziadka? – Komuniści od razu strzelają w łeb, socjaliści męczą przez całe życie – A. Gacparski), a chcą go tylko poprawiać, pozbawiając „błędów i wypaczeń”. To właśnie oni, opisani przez Szpotańskiego „gęgacze” odpowiadają za kształt „przemian ustrojowych” po 1989r, „grubą kreskę” i inne patologie, których mroczne sekrety powoli zaczynają wydobywać się na światło dzienne w miarę odtajniania archiwów nie tylko PRL-u, ale i pookrągłostołowej republiki bananowej.
Janusz Szpotański jako nieliczny z opozycjonistów nigdy nie dał się uwieść socjalistycznej ideologii – ten mistrz szachowy był na nią genetycznie uodporniony. Wielu „pogromców komunizmu” tak nasiąkło jego bakteriami, że są nosicielami do dziś nawet o tym nie wiedząc i ciągle zarażają. Zachorowali nie tylko na głupotę, ale i na chorobę znacznie gorszą – oportunizm. Szpotański nie dał się sprostytuować – wyrzucenie ze studiów za „niewłaściwy stosunek do ustroju” potraktował jako order i uczył się sam (języków, historii, ekonomii) latami przesiadując w bibliotekach.
Przyjaciele „Szpota” nazywali go „ostatnim racjonalistą”, albowiem nigdy nie „łykał” żadnych haseł, patetycznych apeli, „konieczności dziejowych” i innych tandetnych sloganów. Z cierpliwością i dokładnością zegarmistrza rozbierał je na kawałki, analizował swoim chłodnym umysłem wyposażonym w rzetelną wiedzę (ekonomiczną, historyczną) i czyste sumienie, po czym bezlitośnie je ośmieszał, korzystając z danego mu przez Boga talentu, dzięki czemu możemy – niemalże co zdanie wybuchając śmiechem – uczyć się socjalizmu – od teorii, do praktyki. Fragmentami nie jest to może poezja najwyższych lotów, ale nie brakuje kawałków godnych prawdziwego geniusza – zwłaszcza te opisujące działanie systemu. Albowiem dokonać tak rzeczowej analizy systemu socjalistycznego, wszystkich niuansów dotyczących skomplikowanych zależności między zwykłą głupotą, a czystym złem i to jeszcze mową wiązaną, i z takim humorem, mógł tylko geniusz. Doceńmy to, zwłaszcza w sytuacji, gdy do tej pory miliony ludzi nie potrafią najprostszymi słowami wyartykułować, dlaczego socjalizm jest zły i jak rozpoznać jego trujące bakterie. Dzięki „Szpotowi” możemy połączyć przyjemne z pożytecznym, bowiem socjalizm jest wiecznie żywy i wciąż obecny wśród nas, podobnie jak hordy Szmaciaków, których wyhodował, więc ta nauka na pewno nam się nie raz przyda, niestety…
W trakcie omówienia książki Ludwika Stomma – Skandale polskie (Szachy w literaturze) napisałem: „Z Januszem Szpotańskim spotykałem się wielokrotnie przy szachownicy. Pamiętam moje piękne zwycięstwo z ofiarą hetmana w czasie półfinałów Mistrzostw Polski w Krakowie w grudniu 1972 roku. Podzieliłem wtedy 1-4 miejsce z 10.5 punktami, natomiast Szpotański był siódmy z 7.5 punktami”.
kw.
16
Siegbert Tarrasch (ur. 5 marca 1862 we Wrocławiu, zm. 17 lutego 1934 w Monachium) – niemiecki szachista.
Zdjęcie wykonane w trakcie meczu Lasker-Tarrasch w 1908 roku
Siegbert Tarrasch w Wikipedii
Fotografie i karykatura Tarrascha
Siegbert Tarrasch 1
Siegbert Tarrasch 2
Siegbert Tarrasch 3
Siegbert Tarrasch 4
Partie Tarrascha
mar
29
23 marca br. obchodził 80-lecie swych urodzin jeden z najwybitniejszych współczesnych szachistów, dwukrotny wicemistrz świata w latach 1978 i 1981 arcymistrz Wiktor Korcznoj.
Korcznoja poznałem osobiście w holenderskim mieście Hilversum pod koniec 1981 roku. Stało się to na zakończeniu meczu towarzyskiego Korcznoj-Timman. Był oblegany przez swoich fanów i nie przypuszczałem, że uda mi się dotrzeć do niego. Ostatecznie udało się! Przedstawiłem się jako znajomy Emanuela Sztejna i drzwi były otwarte. Rozmawialiśmy około godziny na różne tematy. Przy okazji dowiedziałem się o polskich korzeniach Korcznoja. W czasach Związku Radzieckiego musiał ten fakt ukrywać. Korcznoj okazał się bardzo serdecznym i otwartym człowiekiem. Gawędziliśmy po rosyjsku. Po latach spotkaliśmy się na turnieju w Dortmundzie. Rozmawialiśmy już po niemiecku, ponieważ obecna była przy tym jego żona Petra Leeuwerik.
Kim był Emanuel Sztejn? Przybył w latach 60-tych do Polski z Ukrainy i zamieszkał w Warszawie. Wykładał literaturę rosyjską na Uniwersytecie Warszawskim. Grał w barwach Legionu. W latach 70-tych wyemigrował do USA i zamieszkał w Orange. Poznaliśmy się bliżej w trakcie olimpiady na Malcie w 1980 roku. Potem korespondowaliśmy praktycznie do jego śmierci. W pewnym momencie Sztejn zaproponował mnie wspólne napisanie książki o polskich szachistach żydowskiego pochodzenia. On miał przygotować życiorysy, moje zadanie to komentarz partii. Książka miała ukazać się po polsku i angielsku. Niestety nie doszło do realizacji tego przedsięwzięcia. Zachorował na raka, ale do końca nie wiedziałem o tym. W 1999 roku w czasie mojej wizyty w USA zadzwoniłem do niego z Nowego Jorku. Planowaliśmy wcześniej spotkanie. Poprosił mnie o przełożenie tego na inny czas. Tłumaczył się, że czuje się nie najlepiej. Była to nasza ostatnia rozmowa. Niedługo potem dowiedziałem się o jego śmierci.
Dlaczego wymienienie jego nazwiska ułatwiło mnie dojście do Korcznoja? Emanuel Sztejn był jego przyjacielem i przez jakiś czas nawet członkiem jego ekipy w czasie meczów z Karpowem. Stein był wrogiem ustroju komunistycznego i Związku Radzieckiego. Na zakończeniu olimpiady na Malcie siedziałem obok niego. W trakcie grania hymnu ZSRR nie wstał. Wywołało to duże zgorszenie wśród członków ekipy radzieckiej, którzy siedzieli w pobliżu. „Kocham naród rosyjski, ale nienawidzę tego bandyckiego ustroju” skomentował to wydarzenie Sztejn. Takie same poglądy miał jego przyjaciel Wiktor Korcznoj!
Wiktor Korcznoj w polskiej Wikipedii
ChessBase 1
ChessBase 2
Z okazji jubileuszu Wiktora Korcznoja wydawnictwo EDITION OLMS wydało zbiór jego najlepszych partii. Recenzja
Pamiątkowy znaczek pocztowy z meczu o mistrzostwo świata Karpow-Korcznoj (Meran 1981)
lut
26
Akiba Rubinstein (12 grudnia 1882 – 15 marca 1961) – najwybitniejszy polski szachista, jeden z czołowych zawodników świata w pierwszych dekadach XX wieku.
Polska strona o Rubinsteinie
Rubinstein w polskiej Wikipedii
Rubinstein w angielskiej Wikipedii
Rubinstein w niemieckiej Wikipedii
You Tube o Rubinsteine 1
You Tube o Rubinsteine 2
St.Petersburg 1909 – Rubinstein (z prawej) gra z Laskerem
lut
26
Paul Charles Morphy (22 czerwca 1837 – 10 lipca 1884) – amerykański szachista, uważany powszechnie za nieoficjalnego mistrza świata w latach swojej szachowej aktywności.
Polska strona o Morphym
Morphy w polskiej Wikipedii
Morphy w angielskiej Wikipedii
Morphy w niemieckiej Wikipedii
lut
08
7 lutego 2011 znakomity rosyjski arcymistrz Mark Tajmanow skończył 85 lat. Przez wiele lat zaliczał się do ścisłej czołówki światowej. Ale po przegranym meczu z Fischerem 6:0 z Fischerem w Vancouver w 1971 roku wpadł w niełaskę władz Związku Radzieckiego, co spowodowało praktycznie koniec jego kariery szachowej i zawodowej (tworzył z pierwszą żoną Ljubow Buk znany duet fortepianowy).
Proponuję zapoznanie się z ciekawym wywiadem, który przeprowadził z jubilatem Dagobert Kohlmeyer.
lut
01
Borys Spasski na olimpiadzie w Salonikach 1984 (Wikipedia)
Borys Spasski skończył 30 stycznia 74 lat. Niedawno dziesiąty mistrz świata, w czasie memoriału Petrosjana w Moskwie, miał drugi wylew, ale dochodzi już powoli do zdrowia. Przytaczam ciekawy wywiad znanego dziennikarza szachowego Dagoberta (Dago) Kohlmeyera z Berlina w języku niemieckim ze słynnym arcymistrzem. Dla ciekawości informuję, że obecnie pracuję wraz z Kohlmeyerem wspólnie nad książką o wybitnych współczesnych arcymistrzach dla wydawnictwa Beyera.
ChessBase News-wywiad
ChessBase News (2007)
Moje wspomnienia
Boris Spasski w YouTube
Wikipedia
-
Skąd przychodzą
Zwiastun
