Anatolij Karpow – dwunasty mistrz świata: Każda faza partii, otwarcie, gra środkowa i końcówka ma duże znaczenie. Jeżeli na początku gry, któraś ze stron uzyska przewagę materialną lub pozycyjną, to zniwelować ją w grze środkowej będzie bardzo trudno. W tej sytuacji do końcówki może w ogóle nie dojść. Bez poprawnej gry w debiucie, nie można więc myśleć o sukcesach w szachach.

Dlatego książki omawiające początkowe stadium partii, monografie debiutowe i encyklopedie cieszą się dużą popularnością wśród arcymistrzów, mistrzów i zawodników niższych kategorii. Teoria i praktyka debiutów stale się rozwija. Dlatego ambitni szachiści, przede wszystkim zawodowi gracze, uważnie obserwują i studiują debiuty.

Kto zaniedba studiowanie teorii debiutów, ten szybko pogubi się w gąszczu nowych wariantów i idei…

Otwarcia szachowe

Encyklopedia otwarć szachowych

Otwarcia A

Otwarcia B

Otwarcia C

Otwarcia D

Otwarcia E

Francuski mistrz szachowy i kompozytor Francois Andre Danican Philidor (1726-1795) napisał w swojej książce pt. „Analiza gry szachowej”, Londyn 1749, że „pionki są duszą szachów”. Od tego czasy minęły już przeszło dwa stulecia, ale stwierdzenie to, mimo iż wiele poglądów o strategii i taktyce szachów uległo w międzyczasie rewizji, nie straciło na swej aktualności. Pionki odgrywają bardzo ważną rolę w partii i z tego musi zdawać sobie sprawę każdy szachista. Bowiem od pozycji pionków zależy, jakie plany strategiczno-taktyczne będą w partii realizowane.

Notes on Pawn Structures – Andrew Latham

Izolowany pionek

Wiszące pionki

Wolny pionek

Formacja c3-d4 (c6-d5)

Karlsbadzka struktura

Urodzona 8 stycznia 1985 roku w Erfurcie Elisabeth Pähtz od lat jest najlepszą szachistką Niemiec.

W zakończonych wczoraj  w Turcji mistrzostwach Europy kobiet odniosła dwa znaczące sukcesy: w szachach szybkich była trzecia, natomiast w grze błyskawicznej zdobyła srebrny medal.

Jest szachistką zawodową. Na aktualnej liście rankingowej FIDE zajmuje 32 miejsce z 2459 punktami. Od marca tego roku została zatrudniona przez Turecką Federację Szachową do szkolenia młodzieży.

Wczoraj zakończyły się w Gaziantep błyskawiczne mistrzostwa Europy. Najlepszą okazała się Rosjanka Walentina Gunina. Jest to jej drugie zwycięstwo po wygraniu ME w szachach klasycznych.

Czołówka:

W tej konkurencji polskie zawodniczki również nie brały udziału. Polski Związek Szachowy stosuje widocznie politykę oszczędzania. Zatrudnienie tylu pracowników w biurze PZSzach kosztuje na pewno sporo pieniędzy. Cierpi na tym, niestety, wyczyn!

Do dzisiaj nie ma oficjalnego podsumowania występu polskiej reprezentacji w tegorocznych mistrzostwach Europy kobiet w konkurencji szachów klasycznych. Kierownik wyszkolenia Polskiego Związku Szachowego Piotr Murdzia ograniczył się na stronie PZSzach do takiego komentarza:

Bardzo ciekawą historię przytoczył przy tej okazji Marek Matlak – trener kadry narodowej kobiet. Otóż Valentina Gunina zdecydowała się wystąpić w ME kobiet w momencie, gdy będzie się czuła na siłach te zawody wygrać. Jak widać dotrzymała słowa.

Strona mistrzostw

ChessBase News (wersja niemiecka)
ChessBase News (wersja angielska)

W miniony weekend odbyły się dwie rundy ligi niemieckiej z licznym udziałem polskich zawodników.

Wyniki Polaków w 12 rundzie:

Giri,Anish    ½ : ½ Cyborowski,Łukasz
Ipatov,Alexander ½ : ½ Jaracz,Paweł
Świercz,Dariusz 1 : 0 Galyas,Miklos
Soćko,Bartosz 1 : 0 Sandipan,Chan
Gajewski,Grzegorz 1 : 0 Smeets,Jan
Harikrishna,P ½ : ½ Bartel,Mateusz
Bologan,Victor 1 : 0 Czarnota,Paweł
Wojtaszek,Radosław ½ : ½ Vachier-Lagrave
Antoniewski,Rafał 0 : 1 Firman,Nazar

Wyniki Polaków w 13 rundzie:

Świercz,Dariusz ½ : ½ Bacrot, Etienne
Bartel,Mateusz ½ : ½ Buhmann,Rainer
Czarnota,Paweł 0 : 1 Saric,Ivan
Fridman,Daniel 1 : 0 Antoniewski,Rafał
Cyborowski,Łukasz ½ : ½ Eljanov,Pavel
Jaracz,Paweł  0 : 1 McShane,Luke
Jones,Gawain ½ : ½ Soćko,Bartosz
Goloshapov,Aleksander 0 : 1 Gajewski,Grzegorz
Negi,P ½ : ½ Wojtaszek,Radosław

Grzegorz Gajewski – jako jedyny Polak – zdobył komplet punktów. Dużo emocji dał nam Dariusz Świercz w drugiej rundzie w partii z Bacrotem. Od dawna radzę Darkowi grać wyłącznie 1.e4 i dążenie do dynamicznych pozycji. Wczorajsza partia potwierdziła, że mam rację. Już jutro zobaczymy, co przygotował Świercz na mistrzostwa Europy.

Aktualna tabelka 

Strona bundesligi
ChessBase News 1
ChessBase News 2
ChessBase News 3
ChessBase News 4

Dzięki Internetowi mamy teraz szybki dostęp do ogromnej informacji na całym świecie. Ostatnio przeglądając różne witryny natrafiłem na aktualny temat  „Wartości edukacyjne gry w szachy i komputerowych programów szachowych”.

W temacie „Wirtualne szkolenie”  opisano moje propozycje i doświadczenia w unowocześnieniu metod szkolenia młodzieży polskiej. Oto tekst:

////////////////////

W wywiadzie dla „Panoramy szachowej” (1/99) Jerzy Konikowski zwrócił uwagę na możliwość treningu po­przez Internet. Pierwsze doświadczenia na tym polu polegało na wymianie z kolegami analiz dotyczących różnych zagadnień z zakresu teorii szachów. Kontakty bezpośrednie byty niemożliwe, gdyż każdy mieszkał w innym mieście. Połączył ich komputer i dzięki temu mogli szybko wyjaśnić wiele wątpliwości i problemów.

Na sesji Akademii Szachowej PZSzach w Za­kopanem (w październiku 1999), trener Konikowski zajął się szkoleniem na odległośc. Do swojego eksperymentu wybrał czołowego zawodnika kraju do lat 14 Radostawa Wojtaszka z Kwidzyna. Można już stwierdzić, iż ta forma tre­ningu zmusiła ucznia do systema­tycznej pracy i większej samodzielności w podej­mowaniu decyzji.

Aby trening wirtualny mógł zostać przeprowa­dzony, muszą być oczywiście spełnione pewne wy­magania. Przede wszystkim każdy z uczestników szkolenia musi mieć odpowiedniej klasy komputer z modemem i możliwość połączenia z Internetem. Konieczne jest posiadanie odpowiedniego progra­mu, za pomocą którego można wysyłać i odbierać materiały do treningu.

Propo­zycja zajęć, które można przeprowadzić w czasie treningu drogą internetową:

• opracowanie repertuaru debiutowego

Trener zleca swojej grupie zbadanie jakiegoś wa­riantu debiutowego. Podopieczni opracowują go, wykorzystując bazę dostępnych materiałów. Prze­prowadzają analizę krytycznych pozycji i dokonują końcowej oceny. Trener sprawdza otrzymane potem analizy i wystawia oceny. W ten sposób można przy­gotować lub wzbogacić o nowe elementy indywidu­alny repertuar debiutowy swych podopiecznych. Trener pomaga w zebraniu tematycznych materiałów, wzorcowych partii, analiz arcymistrzów itd. Po­maga w wyborze wariantów lub debiutów. Udziela praktycznych rad, proponuje nowe rozwiązania itd.

• rozwiązywanie testów

Trener przygotowuje serię ćwiczeń w zakresie gry środkowej i końcowej. Zadaniem podopiecznych jest rozwiązanie testów w żądanym terminie, udzie­lenie odpowiedzi na dodatkowe pytania trenera itd. Następnie trener powinien podsumować przeprowadzone ćwiczenia i wyciągnąć odpowiednie wnioski. Uczniowie, którzy w sposób niedostateczny opra­cowali te tematy, powinni otrzymać nowe zadania.

• analiza partii

Uczestnicy szkolenia otrzymują do skomentowa­nia jakąś interesującą partię. W zależności od siły gry, trener może zadać dodatkowe pytania, które będą pomocne w rozwiązaniu istotnych problemów tkwiących w analizowanej partii. Po otrzymaniu komentarzy od swych podopiecznych, trener spraw­dza analizy, porównuje ze swoimi notatkami i doko­nuje następnie końcowej oceny. Analogiczne ćwi­czenia można przeprowadzać z własnymi partiami. Obowiązkiem każdego uczestnika szkolenia jest nadesłanie trenerowi rozegranych partii z własnymi uwagami i analizami. Następnie trener po ich sprawdzeniu dzieli się z podopiecznymi swymi spo­strzeżeniami.

• trening praktyczny

Zawodnicy rozgrywają z trenerem partie trenin­gowe. Mogą to być także partie tematyczne lub za­czynające się od jakieś ciekawej pozycji z gry środ­kowej, czy nawet końcowej. W rachubę wchodzą także partie konsultacyjne.

• materiały szkoleniowe

Trener opracowuje materiały szkoleniowe według własnego uznania lub na indywidualne życzenie podopiecznych. Zakres tematyczny powinien odpowiadać poziomowi wiedzy i gry uczestników szkolenia.

Trening poprzez Internet jest znako­mitą formą szkolenia, którą warto rozpowszechnić. Dzięki tej metodzie można dotrzeć do utalentowanej młodzieży, która żyje z dala od głównych ośrodków szachowych i praktycznie nie ma możliwości częstego kontaktu z doświadczo­nym trenerem.

Wirtualne szkolenie może wnieść wiele nowych impulsów w pracy szkoleniowej (nie tylko w szachach), zmobilizować trenerów do oryginalnych doświadczeń i tym samym być bodźcem do podniesienia ogólnego poziomu w Polsce.

Mimo pozytywnych aspek­tów wirtualnego szkolenia należy przestrzec przed elimi­nowaniem bezpośrednich kontaktów nauczycieli z podopiecznymi. Wydaje się, że te dwie formy szkolenia powinny iść w parze.

////////////////////

To co zaproponowałem w Polsce w 1999 roku jest obecnie powszechnie stosowane na całym świecie. Ale wtedy była to chyba zbyt śmiała koncepcja, ponieważ dwaj czołowi szkoleniowcy Akademii Młodzieżowej Polskiego Związku Szachowego jej nie zaakceptowali. Niedawno obaj otrzymali odznaczenia PZSZach. (Gala Hetmanów 2011). 

Tym, którzy chcą zapoznać się bliżej z tą problematyką oraz moimi doświadczeniami na tym polu, polecam lekturę:

Komputery w szachach
Akademia młodzieżowa

Wiele problemów dotyczących polskich szachów omówilem także na tym blogu w kategorii „Szachy w Polsce” oraz „Trenerzy i szkolenie”.

W dniach 14-16 marca odbyły się w Gaziantep mistrzostwa Europy kobiet w szachach szybkich (rapid) z udziałem 46 zawodniczek. Nowokreowana mistrzyni Europy w szachach klasycznych Walentina Gunina znalazła się dopiero na 9 pozycji.

Miejsca czołówki:

 Nowa mistrzyni Europy w grze szybkiej

Polski Związek Szachowy zaoszczędził trochę złotówek i nie sfinalizował udziału naszych zawodniczek w mistrzostwach. Wielka szkoda. Uważam, że nasze mistrzynie miały duże szanse na walkę o czołowe lokaty.

Szczegółowe rezultaty

ChessBase News 1 (wersja niemiecka)

ChessBase News 2 (wersja niemiecka)

ChessBase News 1 (wersja angielska) 

Na stronie byłego mistrza Polski Jana Przewoźnika został opublikowany bardzo interesujący artykuł. Zachęcam do lektury!

/////////////////////

 „Trening psychologiczny w szachach”

Chociaż często podkreśla się duże znaczenie psychologii w szachach, to można odnieść takie wrażenie, że jest to dziedzina, w której dotychczas więcej się u nas mówiło, niż czyniło w sposób świadomy i systemowy. Zresztą, jest i odwrotnie – w dalszym ciągu wiele jest jeszcze nie wykorzystanych możliwości badań w szachach, które mogłyby być spożytkowane w psychologii (Przewoźnik, 1984). Tymczasem połączenie psychologii i szachów jest ważne w praktyce każdego szachisty. Podkreślają to największe autorytety; wystarczy wspomnieć Kasparowa i Karpowa (Munzert, 1988, s. 216 – 252).

Dlatego propozycja poprowadzenia zajęć z psychologii szachów w ramach Młodzieżowej Akademii Szachowej stanowiła dla mnie niezwykle atrakcyjne wyzwanie, gdyż stwarzała szansę w pewnym sensie przecierania nowych szlaków, czy też systematyzowania prób podejmowanych przez szachistów intuicyjnie. Wszak nie ulega wątpliwości, że każdy do pewnego stopnia ukształtowany już szachista wypracowuje sobie swe własne metody samokontroli, reżimu turniejowego, przygotowywania szczytu formy na pożądany okres czasu, itd.

Niniejszy artykuł podsumowuje roczny program pracy z młodymi szachistami, przygotowany w ramach zajęć praktycznych na kolejnych sesjach Akademii Szachowej.

Chciałbym zaprezentować w nim podstawy teoretyczne i niektóre ćwiczenia praktyczne. Z racji ograniczonego miejsca, nie włączyłem w opis wielu przykładów konkretnych działań, jakie podejmowaliśmy na zajęciach.

Cd artykułu

Jan Przewoźnik w Wikipedii

Przemyślany trening: metody mistrzów szachowych