W trakcie jednej rundy mistrzostw klubu „Schachfreunde Brackel Dortmund” w 1991 roku doszło do sensacji. Arcymistrz Romuald Mainka, wówczas należący do czołówki Niemiec, przegrał szybko partię z amatorem Pitem Schulenburgiem. Przebieg pojedynku był taki: 1.e4 e5 2.Sf3 d5!? 3.exd5 Gd6 4.Sc3 Sf6 5.d4 e4 6.Se5 Sbd7 7.Sxd7 Gxd7 8.Gg5 0–0 9.Ge2 We8 10.Hd2 a6 11.f3 e3 12.Gxe3 Gb4 13.Gg5 Gb5 0–1 . Mainka został zaskoczony tak rzadko sptykanym w praktyce debiutem zwanym „Gambitem słonia”, że rozegrał bardzo słabo fazę  debiutową i poniósł sromotną porażkę.

Ten wypadek nasunął mi temat do kolejnych zajęć w punkcie szkoleniowym w Essen: „Jak pokonać silniejszego przeciwnika”.  Pokazałem na bazie kilku partii, że jest duża szansa wygrać z silniejszym zawodnikiem, jeśli się go zaskoczy jakimś rzadkim otwarciem czy gambitem.

Wykład spotkał się z dużym zainteresowaniem. Kilka osób wyraziło chęć bliższego zapoznania się z „Gambitem słonia”. Na ten temat  znalazłem jedną broszurkę wydaną w USA. Kupiłem ją, przestudiowałem i wykład przeprowadziłem. Jeden z moich podopiecznych mistrz Milon Gupta – widząc moje obszerne notatki i analizy – nasunął mi myśl wydania książki na ten temat  w jakimś niemieckim wydawnictwie.

Zainteresowałem tym tematem wydawcę Manfreda Mädlera. I tak powstała książka pt. „Das Mittelgambit im Nachzug” wspólnie  z moim podopiecznym Milonem Guptą, który włożył też wiele pracy w jej powstaniu. Jak do tej pory, jest to najobszerniejsza w świecie książka na ten temat.

Das Mittelgambit im Nachzug
Jerzy Konikowski/Milon Gupta
Schachverlag Manfred Mädler Düsseldorf 1991
131 stron
ISBN 3-925691-07-3

Mówiąc o końcówkach ciężkofigurowych mamy na uwadze pozycje, w których na szachownicy – oprócz króli – znajdują się hetmany, wieże i pionki (rzadziej bez pionków). Pozycje tego typu spotyka się często w praktyce turniejowej i dlatego zaliczają się one do ważnych końcówek. Z uwagi na dużą siłę rażenia ciężkich figur wynikają tutaj ostre sytuacje o charakterze taktycznym. Dlatego rozgrywający je powinni wykazywać się dużymi zdolnościami kombinacyjnymi.

W swej pracy przedstawiłem 140 pouczających zadań, które ilustrują problemy końcówek ciężkofigurowych.

Przy pomocy tej książki każdy sympatyk królewskiej gry może przetestować swoją wiedzę w zakresie tych końcówek i jednocześnie poprawić technikę gry w tego typu pozycjach. Przedłożona praca jest przeznaczona dla zawodników wszystkich kategorii, gdyż nawet mistrzowie powinni od czasu do czasu przypomnieć sobie wiedzę w zakresie gry końcowej.

Podobnie jak w moich poprzednich książkach testowych, tutaj został zachowany ten sam schemat: najpierw są zadania z pomocniczymi uwagami, na bazie których Czytelnik powinien wybrać prawidłową odpowiedź, a następnie podane są rozwiązania.

 Sprawdź się w końcówkach ciężkofigurowych
Jerzy Konikowski
Wydawnictwo Penelopa
Warszawa 2009
112 stron
ISBN 83-86407-81-X

W 1988 roku wydawnictwo Joachima Beyera rozpoczęło wydawanie nowej serii debiutowej. W tytule, oprócz nazwy otwarcia, miało być hasło: prawidłowo grane (po niemiecku: richtig gespielt). Moją pierwszą pracą w tym cyklu była wspólna książka z Eckardem Schmittdielem „Modernes Benoni – richig gespielt” (1989).

W 1992 roku wydawca zaproponował mnie opracowanie ogólnej książki o debiutach pt. „Eröffnungen – richtig gespielt”. Uznałem, że to w obecnej sytuacji nie ma sensu, gdyż na rynku jest akurat książka „Das große Buch der Schacheröffnungen” (1992). Nie ma więc sensu stwarzanie konkurencji dla własnej książki. Obiecałem, że niedługo wrócę do tego tematu.

Tak się też wkrótce stało. Zaproponowałem Joachimowi Beyerowi książkę o wszystkich debiutach w lekkiej formie. Zawierać ona będzie 200 taktycznych partii do 25 ruchów i będą miały ważne znaczenie dla teorii otwarć. W celu uatrakcyjnienia książki będzie się składać z dwóch części. Najpierw będą diagramy z krytyczną pozycją o charakterze kombinacyjnym. Zadaniem czytelnika będzie znalezienie właściwej drogi do wygranej. Druga część to partie, których numeracja odpowiadać będzie kolejności diagramów. Studiując książkę czytelnik  pozna otwarcia i przy okazji wiele elementów taktycznych.

Książka ukazała się w 1993 roku. Niespodziewanie spotkała się z dobrą sprzedażą, o czym świadczą kolejne wydania:

1997 – II wydanie
2005 – III wydanie (twarda i nowa okładka)
2007 – IV wydanie
2010 – V wydanie (Ta wersja została gruntownie przepracowana i uzupełniona o nowe 34 partie)

Okładka z wydania I i II

Okładka od III wydania

Eröffnungen – richtig gespielt
Jerzy Konikowski
Joachim Beyer Verlag
Wydania I-IV mają 184 strony (ISBN 3-89168-032-5)
Wydanie V ma 242 strony (ISBN 978-3-88805-432-7)

VI wydanie 2020 (242 stron)
ISBN 978-3-95920-114-8

W książce przedstawiłem 140 pouczających zadań, w których zostały omówione istotne zasady rozgrywania końcówek wieżowych. Przy jej pomocy czytelnik może przetestować swoją wiedzę w zakresie wieżówek i jednocześnie poprawić technikę gry w tego typu pozycjach.

Schemat książki jest następujący: najpierw są zadania z pomocniczymi uwagami, na bazie których czytelnik powinien wybrać prawidłową odpowiedź, a następnie podane są rozwiązania.

Sprawdź się w końcówkach wieżowych
Jerzy Konikowski
Wydawnictwo Penelopa
Warszawa 2008
127 stron
ISBN 83-86407-81-X

Ta książka jest kontynucją „Szybkiego kursu debiutów”. Z uwagi na ogrom teoretycznego materiału zabrakło miejsca na przykłady z praktyki turniejowej, które byłyby pomocą w jeszcze głębszym zrozumieniu ogólnych planów strategicznych i taktycznych w przedstawionych wariantach.

Dlatego niezbędne było przygotowanie osobnego opracowania opartego na bazie aktualnych partii z praktyki mistrzów i arcymistrzów. W tym celu przygotowałem zbiór 180 pouczających pojedynków, które ilustrują walkę w typowych pozycjach. Każda partia jest wzbogacona o dodatkowe praktyczne fragmenty oraz zawiera interesujące elementy taktyczne.

Książka jest oczywiście ściśle związana z wydaniem teoretycznym i zamyka tym samym cykl badawczy o wszystkich najważniejszych otwarciach szachowych.

Szybki kurs debiutów w praktyce
Jerzy Konikowski
199 stron
Format 245×175 (twarda okładka)
Penelopa 2006
ISBN 83-86407-63-8

Książka została wydana przez Polski Związek Szachowy w 2002 roku dzięki funduszom Urzędu Kultury Fizycznej i Sportu. Jest przeznaczona dla szkoleniowców oraz dla młodych szachistów niezależnie od posiadanych kategorii szachowych.

Tematyka podręcznika obejmuje całokształt problemów z jakimi styka się szachista, zarówno w pracy nad szachami, jak też w trakcie zawodów sportowych.

Autorami podręcznika są: Ryszard Bernard, Jacek Bielczyk, Andrzej Filipowicz, Jerzy Konikowski i Marek Matlak.

Wybrane zagadnienia teorii i praktyki szachowej
Praca zbiorowa
185 stron (twarda okładka)
Polski Związek Szachowy 2002
ISBN 83-903149-4-0

Moje opracowania w książce:
Zasady pracy szkoleniowej nad debiutami
Przewaga pionkowa w centrum i na skrzydle
Komputer w życiu szachisty i szkoleniowca

Głównym moim zadaniem w punkcie szkoleniowym w Essen było rozwiązywanie wszelkich problemów w zakresie debiutów. Podopieczni zwracali się do mnie z różnymi zagadnieniami, które musiałem rozpracować.

Pewnego razu ktoś pokazał swoją aktualną partię z bundesligi, w której grał białymi przeciwko gambitowi wołżańskiemu. Pojedynek zakończył się remisem. Wspólna analiza wykazała, że podopieczny nie grał najlepiej i nie uzyskał żadnej przewagi w fazie debiutowej.

Nagle okazało się, że kilku zawodników ma podobne problemy. W wariantach, które mieli w swoim repertuarze, nie uzyskiwali żadnej przewagi. Padła więc myśl, aby razem przygotować coś praktycznego przeciwko temu gambitowi.

Zaproponowałem wariant, który sam grywałem, i który w tym czasie był dość modny. Stosowali go nawet takie sławy, jak Szirow, Leko, Adams i Topałow. Chodziło o wariant po ruchach 1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.d5 b5 4.cxb5 6 5.b6!?

Przygotowałem materiał i przeprowadziłem zajęcia. Chwyciło! Wariant się spodobał i podopieczni włączyli go do swych repertuarów debiutowych. Późniejsza ich praktyka turniejowa pokazała, że wybór był udany.

Z zajęć został obszerny materał teoretyczny, który następnie wykorzystałem w kilku artykułach.

Jestem trenerem, który nie chowa swych opracowań teoretycznych do szuflady, lecz je w różnej formie publikuje. Na tym polega tajemnica mojej dużej aktywności na polu publicystyki szachowej!

Moimi badaniami w tym zakresie zainteresował się wydawca „Penelopy” Jerzy Moraś i zaproponował wydanie tematycznej książki w języku polskim.

Gambit wołżański – System z 5.b6!? [A57]
Jerzy Konikowski
74 strony
Format 235×165
Wydawnictwo szachowe „Penelopa” 2001
ISBN 83-86407-36-0

Na mojej pierwszej sesji Akademii Młodzieżowej w Zakopanem w 1999 roku zauważyłem, że młodzież ma duże problemy z nazwami debiutów. Operuje się przede wszystkim kodami, nie nazwami otwarć, czy wariantów. A więc mówi się np. B33, E32 itd.

Zrobiłem mały eksperyment. Ustawiłem pozycję po ruchach 1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Sf6 i poprosiłem o podanie nazwy otwarcia. Tylko jedna osoba z ośmiu pytanych wiedziała, że jest to obrona 2 skoczków. A była to grupa „średniaków”. Wszyscy reprezentowali już Polskę na mistrzostwach świata i Europy.

Dlatego ten przypadek zmobilizował mnie do napisania książki „Szybki kurs debiutów” z przeznaczeniem dla młodzieży. Ukazała się w 2000 roku w wydawnictwie „Penelopa” i dostała ją gratis cała grupa „maluchów” na mojej ostatniej sesji w Wiśle.

Powodzenie tej książki było tak duże, że trzeba było przygotować drugie wydanie. Z braku czasu nie mogłem tego planu szybko zrealizować. Zaproponowałem więc współpracę Janowi Pińskiemu. Ostatecznie nasza wspólna praca ukazała się w 2004 roku. Kolejne wznowienia: 2006 i 2010.

Szybki kurs debiutów
Jerzy Konikowski
245 stron
Wydawnictwo szachowe „Penelopa” 2000
ISBN 83-86407-38-7

Książki z 2004 i 2006 roku mają twarde okładki. Do wydań z Janem Pińskim wstęp napisał były mistrz świata Anatolij Karpow.

Szybki kurs debiutów
Jerzy Konikowski i Jan Piński
280 stron
ISBN 83-86407-38-7

Nowe poprawione wydanie 2020
Jerzy Konikowski
300 stron
Format 240:165
ISBN 978-83-62908-51-6

Wkrótce po ukazaniu się się trzeciego tomu zadzwonił do mnie wydawca Joachim Beyer i poinformował, że część 4 kończy edycję Schachspiegla. W uzasadnieniu podał, że w to przedsięwzięcie jest zaangażowanych wiele osób, tymczasem zysk wydawnictwa jest niewielki.

Przyznam się, że z wielką ulgą przyjąłem tę wiadomość. Redagowanie Schachspiegla kosztowała mnie wiele pracy i czasu. Nie jestem zawodowym publicystą i musiałem często rezygnować z innych projektów, aby w terminie oddać materiały. Z drugiej strony w trakcie tej pracy poznałem wiele ciekawych osobistości. Zdobyłem też wiele nowych doświadczeń.

Wracam do tematu. Czwarty tom ukazał się latem w 1993 roku. Udało mi się zebrać wiele interesujących materiałów:
1. Obrona Tarrascha (Jerzy Konikowski)
2. Gambit Winckelmanna-Reimera w obronie francuskiej (Jerzy Konikowski).
3. Wariant Mikenasa w nowoczesnym Benoni (Jerzy Konikowski)
4. Gambit Stauntona w obronie holenderskiej (Rene Borngässer)
Jest wiele komentowanych partii, artykuły z gry końcowej Edmara Mednisa i Andrzeja Filipowicza. Jest aktualny artykuł Gerda Treppnera o Robercie Fischerze, kombinacje, kompozycja i inne.

Jerzy Konikowski i Erich Siebenhaar
Schachspiegel 4
Verlag Deutsche Schachblätter/Schach-Report GmbH
Hollfeld 1993
272 strony
ISBN 3-89168-104-6

Za pomocą tej książki testowej czytelnik może sprawdzić swe umiejętności kombinacyjne w grze końcowej. Zawiera 120 różnych pozycji.

Testbuch der kombinatorischen Endspiele
Jerzy Konikowski i Gerd Treppner
Joachim Beyer Verlag
Hollfeld 1993
119 stron
ISBN 3-88805-111-8

Testbuch der Endspielkunst (twarda okładka)
Jerzy Konikowski i Gerd Treppner
Joachim Beyer Verlag 2014
120 stron
ISBN 978-3-940417-61-9

Jest drugie wydanie książki pod zmienionym tytułem.