Ciekawostki szachowe, Rozmaitości22 stycznia 2013Krzysztof Kledzik

Zjawisko oszustwa w szachach jest publicznie piętnowane. Jednak istnieje pewien wyjątek od tej zasady, mianowicie przypadek tzw. mechanicznego Turka (Wikipedia) czyli automatu do gry w szachy. W rzeczywistości urządzenie to nie potrafiło grać, za to działało na zasadzie nieco przypominającej magiczną skrzynię, w której zamknięty był szachista rozgrywający partię z ukrycia.
Umożliwiało mu to mechaniczne wyposażenie skrzyni (Link) którego elementem końcowym (i najbardziej widowiskowym) była kukła Turka z ruchomym ramieniem, przesuwającym bierki po szachownicy. Oprócz posiadania odpowiednich umiejętności szachowych, ukryty gracz musiał wykazać się wprawną obsługą ręki lalki, czyli odmiany pantografu (Link).
Z pewnością zadanie to nie było łatwe, zważywszy na skomplikowaną konstrukcję ramienia oraz fakt zamknięcia szachisty w ciasnej i dusznej, ciemnej skrzyni. Ciekawostką jest fakt, iż motyw tej wielkiej szachowej mistyfikacji stał się jednym z elementów programu Fritz firmy Chessbase (Link).
Krzysztof Kledzik