Archiwum dla marzec, 2012
mar
17

Dzięki Internetowi mamy teraz szybki dostęp do ogromnej informacji na całym świecie. Ostatnio przeglądając różne witryny natrafiłem na aktualny temat  „Wartości edukacyjne gry w szachy i komputerowych programów szachowych”.

W temacie „Wirtualne szkolenie”  opisano moje propozycje i doświadczenia w unowocześnieniu metod szkolenia młodzieży polskiej. Oto tekst:

////////////////////

W wywiadzie dla „Panoramy szachowej” (1/99) Jerzy Konikowski zwrócił uwagę na możliwość treningu po­przez Internet. Pierwsze doświadczenia na tym polu polegało na wymianie z kolegami analiz dotyczących różnych zagadnień z zakresu teorii szachów. Kontakty bezpośrednie byty niemożliwe, gdyż każdy mieszkał w innym mieście. Połączył ich komputer i dzięki temu mogli szybko wyjaśnić wiele wątpliwości i problemów.

Na sesji Akademii Szachowej PZSzach w Za­kopanem (w październiku 1999), trener Konikowski zajął się szkoleniem na odległośc. Do swojego eksperymentu wybrał czołowego zawodnika kraju do lat 14 Radostawa Wojtaszka z Kwidzyna. Można już stwierdzić, iż ta forma tre­ningu zmusiła ucznia do systema­tycznej pracy i większej samodzielności w podej­mowaniu decyzji.

Aby trening wirtualny mógł zostać przeprowa­dzony, muszą być oczywiście spełnione pewne wy­magania. Przede wszystkim każdy z uczestników szkolenia musi mieć odpowiedniej klasy komputer z modemem i możliwość połączenia z Internetem. Konieczne jest posiadanie odpowiedniego progra­mu, za pomocą którego można wysyłać i odbierać materiały do treningu.

Propo­zycja zajęć, które można przeprowadzić w czasie treningu drogą internetową:

  • opracowanie repertuaru debiutowego

Trener zleca swojej grupie zbadanie jakiegoś wa­riantu debiutowego. Podopieczni opracowują go, wykorzystując bazę dostępnych materiałów. Prze­prowadzają analizę krytycznych pozycji i dokonują końcowej oceny. Trener sprawdza otrzymane potem analizy i wystawia oceny. W ten sposób można przy­gotować lub wzbogacić o nowe elementy indywidu­alny repertuar debiutowy swych podopiecznych. Trener pomaga w zebraniu tematycznych materiałów, wzorcowych partii, analiz arcymistrzów itd. Po­maga w wyborze wariantów lub debiutów. Udziela praktycznych rad, proponuje nowe rozwiązania itd.

  • rozwiązywanie testów

Trener przygotowuje serię ćwiczeń w zakresie gry środkowej i końcowej. Zadaniem podopiecznych jest rozwiązanie testów w żądanym terminie, udzie­lenie odpowiedzi na dodatkowe pytania trenera itd. Następnie trener powinien podsumować przeprowadzone ćwiczenia i wyciągnąć odpowiednie wnioski. Uczniowie, którzy w sposób niedostateczny opra­cowali te tematy, powinni otrzymać nowe zadania.

  • analiza partii

Uczestnicy szkolenia otrzymują do skomentowa­nia jakąś interesującą partię. W zależności od siły gry, trener może zadać dodatkowe pytania, które będą pomocne w rozwiązaniu istotnych problemów tkwiących w analizowanej partii. Po otrzymaniu komentarzy od swych podopiecznych, trener spraw­dza analizy, porównuje ze swoimi notatkami i doko­nuje następnie końcowej oceny. Analogiczne ćwi­czenia można przeprowadzać z własnymi partiami. Obowiązkiem każdego uczestnika szkolenia jest nadesłanie trenerowi rozegranych partii z własnymi uwagami i analizami. Następnie trener po ich sprawdzeniu dzieli się z podopiecznymi swymi spo­strzeżeniami.

  • trening praktyczny

Zawodnicy rozgrywają z trenerem partie trenin­gowe. Mogą to być także partie tematyczne lub za­czynające się od jakieś ciekawej pozycji z gry środ­kowej, czy nawet końcowej. W rachubę wchodzą także partie konsultacyjne.

  • materiały szkoleniowe

Trener opracowuje materiały szkoleniowe według własnego uznania lub na indywidualne życzenie podopiecznych. Zakres tematyczny powinien odpowiadać poziomowi wiedzy i gry uczestników szkolenia.

Trening poprzez Internet jest znako­mitą formą szkolenia, którą warto rozpowszechnić. Dzięki tej metodzie można dotrzeć do utalentowanej młodzieży, która żyje z dala od głównych ośrodków szachowych i praktycznie nie ma możliwości częstego kontaktu z doświadczo­nym trenerem.

Wirtualne szkolenie może wnieść wiele nowych impulsów w pracy szkoleniowej (nie tylko w szachach), zmobilizować trenerów do oryginalnych doświadczeń i tym samym być bodźcem do podniesienia ogólnego poziomu w Polsce.

Mimo pozytywnych aspek­tów wirtualnego szkolenia należy przestrzec przed elimi­nowaniem bezpośrednich kontaktów nauczycieli z podopiecznymi. Wydaje się, że te dwie formy szkolenia powinny iść w parze.

////////////////////

To co zaproponowałem w Polsce w 1999 roku jest obecnie powszechnie stosowane na całym świecie. Ale wtedy była to chyba zbyt śmiała koncepcja, ponieważ dwaj czołowi szkoleniowcy Akademii Młodzieżowej Polskiego Związku Szachowego jej nie zaakceptowali. Niedawno obaj otrzymali odznaczenia PZSZach. (Gala Hetmanów 2011). 

Tym, którzy chcą zapoznać się bliżej z tą problematyką oraz moimi doświadczeniami na tym polu, polecam lekturę:

Komputery w szachach
Akademia młodzieżowa

Wiele problemów dotyczących polskich szachów omówilem także na tym blogu w kategorii „Szachy w Polsce” oraz „Trenerzy i szkolenie”.

mar
16

W dniach 14-16 marca odbyły się w Gaziantep mistrzostwa Europy kobiet w szachach szybkich (rapid) z udziałem 46 zawodniczek. Nowokreowana mistrzyni Europy w szachach klasycznych Walentina Gunina znalazła się dopiero na 9 pozycji.

Miejsca czołówki:

Miejsce

Tytuł

Nazwisko, imię

Ranking

Kraj

Punkty

1

GM

KOZINCEWA Tatiana

2513

RUS

9

2

GM

KOSTENIUK Alexandra

2448

RUS

3

IM

PAEHTZ Elisabeth

2459

GER

4

GM

DZAGNIDZE Nana

2559

GEO

7

5

GM

LAHNO Kateryna

2546

UKR

7

6

GM

MUZYCZUK Anna

2583

SLO

7

7

WGM

BATSIASHVILI Nino

2438

GEO

7

8

GM

STEFANOVA Antoaneta

2531

BUL

7

9

IM

GUNINA Walentina

2511

RUS

7

10

IM

BODNARUK Anastasia

2412

RUS

11

IM

MUZYCZUK Maria

2490

UKR

12

GM

KOZINCEWA Nadezhda

2535

RUS

13

WGM

KOVANOVA Baira

2392

RUS

14

IM

KHURTSIDZE Nino

2447

GEO

15

IM

GALOJAN Lilit

2364

ARM

 Nowa mistrzyni Europy w grze szybkiej

Polski Związek Szachowy zaoszczędził trochę złotówek i nie sfinalizował udziału naszych zawodniczek w mistrzostwach. Wielka szkoda. Uważam, że nasze mistrzynie miały duże szanse na walkę o czołowe lokaty.

Szczegółowe rezultaty

ChessBase News 1 (wersja niemiecka)

ChessBase News 2 (wersja niemiecka)

ChessBase News 1 (wersja angielska) 

mar
16

Na stronie byłego mistrza Polski Jana Przewoźnika został opublikowany bardzo interesujący artykuł. Zachęcam do lektury!

/////////////////////

 „Trening psychologiczny w szachach”

Chociaż często podkreśla się duże znaczenie psychologii w szachach, to można odnieść takie wrażenie, że jest to dziedzina, w której dotychczas więcej się u nas mówiło, niż czyniło w sposób świadomy i systemowy. Zresztą, jest i odwrotnie – w dalszym ciągu wiele jest jeszcze nie wykorzystanych możliwości badań w szachach, które mogłyby być spożytkowane w psychologii (Przewoźnik, 1984). Tymczasem połączenie psychologii i szachów jest ważne w praktyce każdego szachisty. Podkreślają to największe autorytety; wystarczy wspomnieć Kasparowa i Karpowa (Munzert, 1988, s. 216 – 252).

Dlatego propozycja poprowadzenia zajęć z psychologii szachów w ramach Młodzieżowej Akademii Szachowej stanowiła dla mnie niezwykle atrakcyjne wyzwanie, gdyż stwarzała szansę w pewnym sensie przecierania nowych szlaków, czy też systematyzowania prób podejmowanych przez szachistów intuicyjnie. Wszak nie ulega wątpliwości, że każdy do pewnego stopnia ukształtowany już szachista wypracowuje sobie swe własne metody samokontroli, reżimu turniejowego, przygotowywania szczytu formy na pożądany okres czasu, itd.

Niniejszy artykuł podsumowuje roczny program pracy z młodymi szachistami, przygotowany w ramach zajęć praktycznych na kolejnych sesjach Akademii Szachowej.

Chciałbym zaprezentować w nim podstawy teoretyczne i niektóre ćwiczenia praktyczne. Z racji ograniczonego miejsca, nie włączyłem w opis wielu przykładów konkretnych działań, jakie podejmowaliśmy na zajęciach.

Cd artykułu

Jan Przewoźnik w Wikipedii

mar
16

Przemyślany trening: metody mistrzów szachowych

Jednym z najlepszych przykładów „przemyślanego treningu” (ang. deliberate practice) jest chyba nauka gry w szachy. Opanowanie podstaw to kwestia kilku wieczorów. Osiągnięcie poziomu mistrzowskiego to dziesięć i więcej  lat wytężonej pracy. Słynna reguła dziesięciolecia (czas potrzebny na osiągnięcia mistrzostwa w dowolnej dziedzinie) została ukuta właśnie podczas badań najlepszych światowych graczy. Trening szachistów jest bardzo wymagający jak każdy inny „przemyślany trening”, ale w swych założeniach jest bardzo prosty i łatwo daje się zastosować w innych dziedzinach życia. Nie tylko w szachach.

Zacznijmy od ogólnego wyjaśnienia w jaki sposób trenują przyszli mistrzowie. Metodyka szkolenia może różnić się w pewnych szczegółach np. niektórzy trenerzy koncentrują się na końcówkach, podczas gry inni skupiają się na otwarciach a szkoła rosyjska różni się od amerykańskiej, itp. Przemyślany trening szachowy nie polega na zwyczajnym rozgrywaniu dziesiątek/setek/tysięcy partii, choć stanowią one jego nieodzowny fragment. W najbardziej ogólnym ujęciu można powiedzieć, że wszyscy przyszli mistrzowie rozwijają swoje umiejętności na dwa zasadnicze sposoby:

  • Analiza cudzych sukcesów i porażek, a więc poprzez pieczołowite studia pozycji szachowych z rozgrywek wybitnych graczy wszystkich epok (odkąd upowszechniło się zapisywanie przebiegu partii). Materiałów do studiów nie brakuje, bo dostępne jest multum książek i chyba jeszcze więcej różnych darmowych tekstów w internecie. Najpierw należy zastanowić się nad własnym rozwiązaniem danej pozycji, a następnie sięgnąć po rozwiązanie zastosowane przez arcymistrza i porównać. Jeśli odpowiedzi się różnią, należy zastanowić się, który ruch jest lepszy oraz dlaczego. Jest to doskonały sposób uczenia się od najlepszych – zrozumieć ich tok myślenia.
  • Wyciąganie wniosków z własnych doświadczeń, co w przypadku szachów oznacza analizę własnych partii, przede wszystkim tych przegranych. Odnalezienie błędów we własnym rozumowaniu oraz zidentyfikowanie przyczyn ich popełnienia. Szukanie powodu porażki oraz przeoczonych sposobów jej uniknięcia. W tym punkcie zawiera się także bliższe przyjrzenie się sukcesom (zwycięstwom), w poszukiwaniu sposobu jeszcze szybszej wygranej oraz przegapionych okazji dania mata. Własne pomyłki/porażki czasami drogo kosztują (różnie: czas, pieniądze, reputacja, szacunek, zdrowie… itp.). Często towarzyszą im olbrzymie emocje oraz stres, dzięki którym zapamiętuje się wydarzenie na lata, a bywa, że jest to lekcja na całe życie.

Metody treningu stosowane przez szachowych mistrzów dają się zastosować wszędzie tam, gdzie nauka obejmuje analizę różnych case studies, a więc w biznesie, prawie, medycynie, ale przyda się także inżynierom (jak coś zrobić lepiej, szybciej, taniej…). Systematyczny i zdeterminowany trening ostatecznie doprowadzi bowiem do ziszczenia się słów Williama Jamesa: „Z absolutną pewnością któregoś pięknego dnia obudzi się jako jeden z wysoce kompetentnych przedstawicieli swojego pokolenia, jakiejkolwiek kategorii wiedzy by nie wybrał. Cichcem, pośród szczegółów prowadzonych spraw, w jego umyśle narodzi się i już na zawsze już pozostanie ta specyficzna umiejętność ‘właściwego osądu’.”

Dalszy ciąg artykułu zajaczkowski.org

mar
15

Moje dwie popularne w Niemczech książki dotyczące otwarć szachowych „Schnellkurs der Schacheröffnungen: Band 1 – Theorie i Band 2 – Praxis” (Joachim Beyer Verlag) ukazały się 2004 roku w formie elektronicznej w wydawnictwie Chess Academy.  Dysk został wzbogacony o około 2 milionów partii.

mar
15

Wygrane w zawodach sportowych są opodatkowane 10% podatkiem dochodowym. Jednocześnie ustawodawca przewidział, że nagrody, które nie przekraczają pewnego progu, są objęte całkowitym zwolnieniem. Są to proste regulacje, a jednak – na ich tle – organizatorzy imprez sportowych często popełniają błędy. Pisze o tym Piotr Kaim, doradca podatkowy i znany warszawski szachista:

Opodatkowanie nagród w zawodach sportowych: informować i nie przepłacać

Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), zawody sportowe – jako „konkursy z dziedziny sportu” – mieszczą się w szerszej kategorii „konkursów”. Dlatego zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT, wygrane (nagrody) osiągane w takich zawodach są opodatkowane podatkiem zryczałtowanym w wysokości 10% wygranej (nagrody). Trzeba dodatkowo zastrzec, że podatek ten dotyczy wyłącznie nagród osiąganych w Polsce oraz w innych krajach należących do UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Nagrody w zawodach sportowych organizowanych poza UE i EOG są opodatkowane na zasadach ogólnych, czyli według skali.

Jeżeli zawody odbywają się w Polsce, obowiązek pobrania 10% podatku spoczywa na organizatorze. Innymi słowy, uczestnicy zawodów otrzymują wygrane pomniejszone o podatek, który jest odprowadzany do urzędu skarbowego. Jednocześnie, doświadczeni organizatorzy wiedzą, że w przepisie szczególnym (art. 21 ust. 1 pkt 68 ustawy o PIT) ustawodawca przewidział całkowite zwolnienie dla nagród, które mieszczą się w limicie 760 zł. Dlatego takie wygrane są wypłacane w całości.

Zdarza się jednak, że organizatorzy popełniają proste błędy, które – w oczach sportowców – zamieniają się w łyżkę dziegciu, psującą beczkę miodu. Pierwszym błędem jest publikowanie komunikatów organizacyjnych z informacjami o nagrodach, bez informacji o podatkach. Wbrew pozorom nie wszyscy zawodnicy wiedzą, że takie podatki będą potrącane, więc – kiedy przychodzi do wypłaty – czują rozgoryczenie. Sam byłem świadkiem takiej sytuacji, kiedy zdarzyło mi się zagrać w turnieju szachowym.

Jedną z nagród wygrał licealista, który był mocno niepocieszony, że jego wygrana w wysokości 800 zł stopniała do 720 zł. Rozgoryczenie było tym większe, kiedy dowiedział się, że 10% podatek pobierany jest dopiero wtedy, gdy nagroda brutto przekracza 760 zł. Oznacza to, że gdyby została obniżona do takiego właśnie poziomu, wypłata netto byłaby wyższa (760 > 720). Tutaj dochodzimy do drugiego błędu popełnianego przez organizatorów. Polega on na oferowaniu nagród brutto w przedziale 761 zł – 844 zł. Są to nagrody, które – po obowiązkowym potrąceniu podatku – zawsze dają gorszy efekt netto niż nagroda 760 zł, która jest objęta zwolnieniem. Tym sposobem organizator ponosi większe wydatki tylko po to, by uczestnicy zawodów otrzymali mniejsze wypłaty… Wszyscy na tym tracą za wyjątkiem budżetu państwa.

Zdarza się, że organizatorzy popełniają jeszcze jeden błąd, który polega na niepotrzebnym sumowaniu nagród, osiąganych przez jednego zawodnika. Trzeba zatem wyjaśnić, że – dla oceny, czy doszło do przekroczenia 760 zł – każda nagroda powinna być badana osobno. Może się zdarzyć, że w ramach jednego konkursu sportowego, jeden zawodnik wygra kilka nagród na raz (np. nagrodę za pierwsze miejsce, nagrodę publiczności, nagrodę dla najlepszego juniora itd.). Jeżeli żadna z tych nagród nie przekracza 760 zł, to nie ma zryczałtowanego podatku. Także wtedy, gdy suma nagród osiągniętych przez jedną osobę jest powyżej progu. Prawidłowość takiego stanowiska została potwierdzona w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 9 grudnia 2011 r. (sygn. IPPB2/415-803/11-2/MK1).

Wszystkie te uwagi prowadzą do takiego oto wniosku: Szanowny Organizatorze, informuj (o podatkach) i nie przepłacaj.

Wybór przepisów

Ustawa o PIT

Art. 21.

1. Wolne od podatku dochodowego są:

68) wartość wygranych w konkursach i grach organizowanych i emitowanych (ogłaszanych) przez środki masowego przekazu (prasa, radio i telewizja) oraz konkursach z dziedziny nauki, kultury, sztuki, dziennikarstwa i sportu, a także nagród związanych ze sprzedażą premiową – jeżeli jednorazowa wartość tych wygranych lub nagród nie przekracza kwoty 760 zł; zwolnienie od podatku nagród związanych ze sprzedażą premiową nie dotyczy nagród otrzymanych przez podatnika w związku z prowadzoną przez niego pozarolniczą działalnością gospodarczą, stanowiących przychód z tej działalności;

Art. 30.

1. Od dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy:

2) z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 6, 6a i 68 – w wysokości 10 % wygranej lub nagrody.

Źródło: taxonline.pl

mar
14

Figury szachowe zmieniały na przestrzeni wieków również swoje oblicze.

Komplet szachów z około 1720 roku

Takimi figurami grano około 18 wieku

Komplet szachów angielskich z około 1840 roku

Chiński komplet szachów z 1910 roku

mar
14

Zegar szachowy jest urządzeniem służącym do odmierzania czasu podczas gry w szachy. Na przestrzeni wielu lat zostały one poddane różnym ulepszeniom technicznym oraz  wizualnym zmianom .

Zegar z czasów monarchii austro-węgierskiej (Praga 1910)

Radziecki model z 1935 roku

Austria (1950)

Niemcy (1960)

mar
13

Dzisiaj w tureckiej miejscowości Gaziantep zakończyły się kolejne Indywidualne Mistrzostwa Europy Kobiet. Zawody rozegrano systemem szwajcarskim na dystansie 11 rund. Zawodniczki walczyły nie tylko o medale, nagrody pieniężne (w sumie €100.000), ale również o awans do następnego Pucharu Świata z cyklu Mistrzostw Świata Kobiet, co gwarantowało zajęcie miejsc 1-14.

Barwy naszego kraju reprezentowały: WGM Jolanta Zawadzka, WGM Karina Szczepkowska-Horowska oraz WGM Joanna Dworakowska.

Walka o mistrzowski tytuł trwała do ostatniej rundy, w której to doszło do decydującego pojedynku Walentina Gunina – Anna Muzyczuk. Wygrała Rosjanka i ona wartościowością zapewniła sobie zaszczytny tytuł mistrzyni Europy. Drugie miejsca zajęła rosyjska arcymistrzyni Tatiana Kozincewa, natomiast Anna Muzyczuk z Ukrainy została sklasyfikowana na trzeciej pozycji. Wszystkie zawodniczki zdobyły po 8.5 pkt.
Nowa mistrzyni Europy Walentina Gunina
Tatiana Kozincewa

Anna Muzyczuk

Szczegółowe miejsca zostały opublikowane na stronie mistrzostw.

Polki zdobywały punkty według schematu: wygrana ze słabszą przeciwniczką i przegrana z silniejszą. Ostatecznie zajęły lokaty:

31. WGM Karina Szczepkowska-Horowska (2369) 6.5 pkt.
36. IM Joanna Dworakowska (2304) 6 pkt.
39. WGM Jolanta Zawadzka (2358) 6 pkt.

Nie jest żadną tajemnicą, że nasze zawodniczki tylko w rozgrywkach drużynowych potrafią walczyć o medale. Nie liczą się natomiast w konkurencji indywidualnej i nie widać, aby ten stan zmienił się w ciągu najbliższych lat. Szachom kobiecym konieczne są radykalne reformy szkoleniowe. Trudno to będzie jednak przeprowadzić, gdy na stanowisku trenera kadry od wielu lat jest ciągle ten sam człowiek!

Czekamy teraz na oficjalne podsumowanie występu naszej ekipy przez władze Polskiego Związku Szachowego!

ChessBase News 1 (wersja niemiecka)
ChessBase News 2 (wersja niemiecka)

ChessBase News 1 (wersja angielska)
ChessBase News 2 (wersja angielska)
ChessBase News 3 (wersja angielska)
ChessBase News 4 (wersja angielska)
ChessBase News 5 (wersja angielska)
ChessBase News 6 (wersja angielska)
ChessBase News 7 (wersja angielska)

mar
13

W 2003 roku wydawca „Fernschach International” Manfred Gluth wydał drugi dysk z partiami korespondencyjnymi z różnych turniejów oraz moimi artykułami, które na przestrzeni kilku lat opublikowałem w jego piśmie.